Czy można w jakiś sposób ocenić rządy Władysława Jagiełły? Raczej nie, byłoby to zadanie bardzo trudne, jak bowiem ocenić człowieka, przed którym stanęło niebywale trudne zadanie - scalenia w jeden sprawnie działający mechanizm dwóch dotychczas zupełnie odrębnych nacji. Władysław Jagiełło, oczywiście, nie był władcom idealnym. Wspomniało się już o jego wielkiej rozrzutności, braku podstawowej kultury politycznej, co owocowało działaniem na zbyt wielu frontach jednocześnie. Nie kończył także tego, co zaczął - choć, prawdopodobnie, często celowo, chcąc w ten sposób wzmocnić pozycję Litwy. Władysław Jagiełło bowiem, mimo, że większość okresu swego panowania spędził w Koronie, nigdy nie przestał być Litwinem i działać przede wszystkim na korzyść tejże. I, faktycznie, Jagiełło dla Litwy zrobił bardzo wiele. Począwszy od wprowadzenia do niej na stałe chrześcijaństwa, poprzez horodleńską unię z 1413, która gwarantowała litewskiemu katolickiemu bojarstwu takie same przywileje jak polskiej szlachcie, aż do naprawy ogólnych stosunków społecznych na Litwie. Do unii bowiem Litwa była państwem, trzeba to powiedzieć otwarcie, w dużej mierze barbarzyńskim. Panowały tam stosunki oparte na przemocy, sile, częstokroć bestialstwie. Jagiełło działał w ten sposób, by na Litwę przeszczepić to, co w Polsce najlepsze - czyli, przede wszystkim, kulturę i samo chociaż pojęcie elementarnych praw człowieka. Władysław Jagiełło dał też coś Polsce - pokazał, że można rządzić w sposób pokojowy. Wystrzegał się przemocy, był królem bardzo tolerancyjnym, otwartym. W dobie szerzącego się husytyzmu nie wprowadził w Koronie nietolerancji religijnej - owszem, husytyzm nie był oficjalnie popierany, Jagiełło jednak starał się zwolennikom Jana Husa w egzystencji nie przeszkadzać, ba!, a nawet ich wspierać. Nigdy nie stosował przemocy w rozwiązywaniu wszelakich spraw w kraju - pokazał, że można rządzić nie opierając wszystkiego na brutalnej sile i bestialstwie.

W 1423, w Warce, wydał Władysław Jagiełło nie tyle przywilej, co statut. Mimo takiej nazwy wzmocnił zdecydowanie pozycję szlachty w państwie. Nie dość, że określił konkretnie zasady opuszczania wsi przez chłopów, to jeszcze zezwolił ziemiaństwu na usuwanie według swego gustu sołtysów, którzy, po usunięciu ze stanowiska, musieli przymusowo sprzedać całą swoją ziemię. Spore uprawnienia otrzymali także wojewodowie. Król ogłosił tak zwane “taksy wojewodziańskie”, na których mocy wojewoda mógł ustanowić ceny maksymalne na artykuły rzemieślnicze oraz w pełni kontrolować miary i wagi wszystkich towarów. Przywilej potwierdzał ponadto pełną równość oraz jednolitość stanu szlacheckiego.
W roku 1430 król wydał swój ostatni przywilej, zwany jedleńsko-krakowskim. Ten był, trzeba przyznać, słuszny, bowiem zapewniał szlachcie nietykalność bez wyroku sądowego. Należało, oczywiście, podobny przywilej dać chociażby mieszczaństwu - ale na taki rozwój myśli politycznej i społecznej przyszło poczekać aż do drugiej połowy XVIII wieku. Oczywiście mimo tego, że sądy wydawały swe wyroki na szlachtę, ziemiaństwo i tak w dużej mierze było bezkarne. Ówczesna Rzeczpospolita stwarzała szlachcie świetne warunki do osiedlania się na wschodzie kraju, co sprawiało, że banici mogli tam emigrować, w głębokim poważaniu mając sądy koronne.

Władysław Jagiełło zasłynął jako ten król, który zagwarantował koronnej szlachcie najwięcej przywilejów. Nie potrafił on, tak jak na przykład Kazimierz Wielki, stawiać szlachcie twardego ultimatum, nie potrafił trzymać jej w ryzach. Aby zyskać sobie przychylność ziemiaństwa wydawał po prostu przywileje, z których niektóre były w skutkach bardzo fatalne. Pierwszy z nich wydał król w Piotrkowie w roku 1388. Gwarantował on olbrzymi spadek wysokości podatków - na mocy dokumentu miały wynosić zaledwie 2 grosze od łana, podczas gdy niedawno wynosiły nawet 12 groszy. Ponadto Jagiełło gwarantował, że będzie szlachtę wykupywał z niewoli. Drugi przywilej, czerwieński, Jagiełło ogłosił w 1422 roku. Gwarantował on całkowitą nietykalność dóbr ziemskich szlachty bez wyroku sądowego. Ponadto zakazywał łączenia stanowisk starosty i sędziego, co uderzało w ówczesną, dość słabo jeszcze wykształconą, magnaterię. Przepis ten jednak nie był egzekwowany zbyt dobrze i sporo magnatów i tak skupiała w swym ręku kilka stanowisk.

Władysław Jagiełło rządził w sposób dalece różny od piastowskiego. Reprezentował zupełnie inną, i niestety o wiele gorszą, szkołę polityczną. Wskazane jest krótko ją scharakteryzować. Po pierwsze Jagiełło, ojcowskim i dziadowskim wzorem, działał jednocześnie na wielu frontach. Podczas gdy Piastowie skupiali się zazwyczaj na jedynie kilku zadaniach, których w dodatku wypełnienie było w ich zasięgu, to Jagiełlo, a także jego następcy, co i rusz powodował powstanie nowych celów politycznych. Cele owe mnożyły się bardzo szybko, a, znowu w przeciwieństwie do Piastów, Jagiełło miał zwyczaj niedokańczania spraw - pozostawiał je załatwionymi, powiedzmy, w 3/4, jedynie tak, by doraźnie nie stanowiły żadnego już problemu. Niestety, takie postępowanie sprawiało, że sprawy te, chwilowo jedynie ułagodzone, w późniejszym czasie pojawiały się znowu ze zdwojoną mocą. Idealnym tego przykładem jest chociażby kwestia Zakonu Krzyżackiego, którego Władysław Jagiełło nie zniszczył doszczętnie, choć miał ku temu idealną okazję.
Ponadto Władysław Jagiełło był niezwykle rozrzutny. W tym względzie zachowywał się raczej jak władca jakiegoś prymitywnego tworu plemiennego, bowiem miast pertraktować - przekupywał. Dawał ziemianom duże bogactwa, nadania ziemskie, czym bardzo uszczuplił skarb. Niestety, ten niechwalebny proceder kontynuowali jego jagiellońscy następcy. Trzecią cechą polityki Jagiełły było całkowitego niedostrzeganie znaczenia potęgi Korony. Otóż król ten, będąc w końcu Litwinem, działał przede wszystkim na korzyść swej ojczyzny, zaniedbując w tym Koronę - nie potrafił on dostrzec, że Litwa to przysłowiowy kolos na glinianych nogach, i do istnienia i obrony przed Krzyżakami, Moskwą i Tatarami po prostu niezbędnie potrzebuje silnej Polski. Jagiełło, oczywiście, nie starał się Korony osłabić - unikał jednak jej zbytniego wzmocnienia, które mogłoby postawić Koronę w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do Litwy. Takie postępowanie było zgubne, co zresztą zaowocowało w późniejszych wiekach.

Nie wiadomo do końca kto pierwszy wysunął propozycję połączenia Polski i Litwy unią personalną. Przypuszcza się, że obie strony zabiegały o to mniej więcej równocześnie. Sam Jagiełło, choć nie ma na to wyraźnych dowodów, także prawdopodobnie myślał już przed 1385 rokiem o koronie polskiej i czynił wiele zabiegów, by ją zdobyć. I, faktycznie, zdobył ją. Ludwik Węgierski zmarł w 1382 roku. Na mocy ustaleń jakie zawarł za życia ze szlachtą tron objęła jego córka, Jadwiga zwana Andegaweńską. Oczywiście nie było w Koronie do pomyślenia, by to ona sprawowała faktyczne rządy - należało bezzwłocznie poszukać dla niej męża. Kandydatów było wielu. Z Polaków najpoważniejszym był Ziemowit IV, książę mazowiecki, Piast, człowiek bardzo sprawnego rozumu, świetny zarządca, krótko mówiąc - polityk z prawdziwego zdarzenia. Ziemowita popierała duża część polskiej szlachty, jednak jego kandydatura przegrała z kandydaturą Jagiełły. Zresztą Ziemowit absolutnie pogodził się z tym faktem - sam w końcu złożył Jagielle hołd i zrzekł się wszelkich pretensji do tronu. A nie musiał tego robić, miał bowiem poparcie dużej liczby szlachty, miał siłę militarną - wolał jednak oddać władzę Jagielle. I, w zasadzie, nic w tym dziwnego. Unia z Litwą była wówczas Koronie bardzo potrzebna - Litwini bowiem niezwykle często nękali ziemie położone na wschód od Wisły najazdami, co uniemożliwiało ich prawidłowy gospodarczy rozwój - ziemie tamte były, w stosunku do zachodniej części Korony, niezwykle zacofane. Wobec dążenia szlachty do zmiany tegoż obrazu doszło do wyboru na króla polskiego Jagiełły.

Władysław był rodowitym Litwinem, synem sławetnego Olgierda, przez wielu uważanego za największego polityka litewskiego w całych dziejach tego państwa. Dziadem Jagiełły był Giedymin, również wielki Litwin. Władysław urodził się około roku 1362, nie wiadomo gdzie. Porodziła go druga żona Olgierda Giedyminowicza, Julianna, księżniczka twerska, córa Aleksandra. Jagiełło przeżył pewnikiem ponad 70 lat - zmarł dopiero w 1434 roku, w Gródku. Stało się to 1 czerwca i data ta na długie lata zapadła w pamięć patriotom litewskich, jako data śmierci wybitnego człowieka ich nacji - trzeba bowiem pamiętać, że był Jagiełło przede wszystkim Litwinem - nawet mimo tego, że królował w Polsce, nigdy nie spolonizował się w pełni, priorytetem było dla niego dobro Wielkiego Księstwa, nie zaś Korony. Władysław Jagiełło zapoczątkował dynastię Jagiellonów, która przez prawie 2 wieki rządziła Koroną - niestety, u schyłku panowania Jagiellonowie doprowadzili do mocnego nadwątlenia potęgi Polski. Nikt nie mógł jednak tego przewidzieć, wybierając na tron Korony energicznego, młodego Jagiełłę, który przy chrzcie przyjął imię Władysława.